İhale üzerinde bırakılan Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye 349.000,00 TL tutarındaki teklifi için, makine veya metalürji mühendisi maliyeti: 34.686,50 TL, kaynakçı ustabaşı maliyeti: 24.195,10 TL, işçi maliyeti: 75.797,60 TL, elektronik veya benzin pompalı motor maliyeti: 380,51 TL, çelik macun maliyet: 15,16 TL, iskele malzemesi ve kurulması maliyeti: 1,355,08 TL, İş Güvenliği hizmet alımı maliyeti: 225,00 TL, elektronik utrasonik kalınlık ölçme cihazı maliyeti: 900,00 TL, katolik koruma sistemine ait referans elektrodu maliyeti: 5.000,00 TL, kaynak makinesi maliyeti: 618,56 TL, laboratuar test ücreti maliyeti: 10.440,00 TL, raspa kumu (nakliye dahil): 16.000,00 TL, kalibrasyon ve tank kontrolleri maliyeti: 30.000,00 TL, bertaraf işlemeleri (tesis ücreti ve nakliye dahil): 27.000,00 TL, exslosimetre cihazı maliyeti: 1.950,00 TL, epoksi boya maliyeti: 78.050,00 TL, fan cihazı maliyeti: 4.000,00 TL, ALL Risk Sigortası (365 gün): 643,74 TL, sözleşme damga vergisi, karar pulu ve kik katılım payı giderleri: 5,294,33 TL ve firma karı: 32.448,42 TL olduğuna dair hesap cetveli ile açıklama istenilen bileşenlerin tevsikine yönelik olarak da işçilik ücretleri için KİK İşçilik Modülü hesap cetvelleri (makine mühendisi için brüt asgari ücretin %200 fazlası, kaynakçı usta başı için brüt asgari ücretin %100 fazlası, 4 adet iş için de brüt asgari ücretin %50 fazlası ücretin yanında çalışan tüm personele 26 gün üzerinden günlük 10,00 TL yol, 10,00 TL yemek yardımı verileceği şeklinde hesaplama yapıldığı görülmüştür.) fiyat teklifleri ve ALL Risk Sigortası giderini içinde poliçe sunulduğu görülmüştür.

söz konusu ihaleye ilişkin ilk kesinleşen ihale kararının alındığı, söz konusu kararın başvuru sahibine EKAP üzerinden tebliğ edildiği, kesinleşen ihale kararı bildirim yazısı ekinde ihale kararının isteklilere gönderildiği, söz konusu kararda Ortak Girişimi’nin yeterlik belgeleri açısından geçerli teklif olarak belirlendiğinin görüldüğü, dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiasına ilişkin şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği olduğu belirlenmiştir. Bu durumda, başvuru sahibinin bu iddiası ile ilgili olarak on gün içerisinde idareye şikâyet başvurunda bulunması gerekmektedir. Ancak bu süre içerinde bu iddiayla ilgili idareye şikâyet başvurusu yapılmadığı belirlendiğinden, bu iddianın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Ticaret borsası fiyatları ile açıklama yapılması durumunda, Ticaret Müdürlükleri tarafından düzenlenmiş, ıslak imzalı ve onaylı belgelerin sunulması gerektiği, ilgili firmaların İdari Şartname’nin “Belgelerin Sunuluş Şekli” başlıklı 7.7’nci maddesine aykırı olarak fotokopi ve internet çıktısı olarak sunduğu iddiasına ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.4’üncü maddesinde ticaret borsası fiyatlarını gösterir bültenlerin ıslak imzalı ve onaylı olması gerektiğine ilişkin bir açıklama bulunmamaktadır.Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.5’inci maddesinde Hal Müdürlüklerinden alınan belgelerin kullanılması durumunda da ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatların kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Ortak Girişimi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında,  bazı malzeme girdileri için Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi verileri ile açıklama yapıldığı, bu verilerin günlük veriler olduğu ve ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatlara ilişkin olduğu tespit edilmiştir.Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, bazı malzeme girdileri için Ankara Büyükşehir Belediyesi Hal fiyatlarının kullanıldığı, bu fiyatların günlük veriler olduğu ve ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatlara ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, 3 adet sürücüye ilişkin olarak teklif edilen birim fiyatın 7.742,94 TL olduğu ve anılan gider kalemine ilişkin toplam teklif bedelinin 61.943,52 TL olduğu anlaşılmış olup birim fiyatlarını standart formda belirtildiği gibi 24 ile çarpmadıkları 8 ile çarptıkları görülmüştür. İsteklinin birim fiyatı ile standart formda yer alan miktarların uygun doğru şekilde çarpılması sonucunda elde edilmesi gereken toplam bedelin işçilik ücreti satırı için 185.830,60 TL, toplam teklif bedelinin ise 198,230,60 TL olması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup gerek iş kalemi gerekse toplam teklif bedeli bazında hesaplama hatası yapıldığı anlaşılmıştır. Yukarıda aktarıldığı üzere aritmetik hatanın tanımının teklif cetvelinde yapılan çarpım ve toplam hataları şeklinde yapıldığı hususu göz önüne alındığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin sürücü giderlerine ilişkin belirlediği birim fiyat ile standart formda yer alan miktarların çarpılması sonucunda hata yapıldığı, anılan hatanın toplam teklif bedelini de etkilediği tespit edilmiş olup anılan hususun aritmetik hata olarak ele alınarak teklifin Kanun’un 37’nci maddesi gereğince değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

idarece EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, sınır değerin altındaki isteklilerden İdari Şartname’nin 33.2’nci maddesindeki bileşenler doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye sunulmasının istenildiği, ancak yazıda teklifi oluşturan ve ayrıntılı açıklama istenilen önemli maliyet bileşenlerinin belirlenmediği, bu durumun isteklilerin farklı teklif bileşenleri üzerinden açıklama sunmasına neden olduğu, böylece eşitlik ilkesi gereği aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmış olup, idarece önemli teklif bileşenleri (kasko, sigorta, amortisman veya kira bedeli gibi) belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının ve değerlendirmesinin yeniden yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Tebliğ’in 79.3.4’ncü maddesindeki açıklamalara göre ihale konusu işte çalıştırılacak araçlar için sigorta ve kasko giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir teklif bileşeni olarak kabul edilmesi durumunda; sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşımasının gerekli olduğu, fakat sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu olmadığı, ayrıca sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerektiği, buna göre ihale üzerinde kalan Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sigorta ve kasko bedellerinin tevsikine ilişkin firma tarafından düzenlenmiş, ilgili meslek mensubu beyanının ve onayının bulunduğu fiyat teklifini sunduğu, sunmuş olduğu fiyat teklifinde tablo halinde 4×4 çift kabin pikap kira bedeline, kasko sigorta bedeline, trafik sigorta bedeline, periyodik bakım giderine, MTV giderine ve araç lastik giderine ilişkin ayrı ayrı belirtilerek bedel öngörüldüğü ancak tevsik edici herhangi bir belgenin sunulmadığı görülmüştür.

İşçilik gideri için KİK işçilik hesaplama modülünü kullandığı, İdari ve Teknik Şartname’lerde çalışacak personel sayısına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı sadece çalıştırılacak araç sayısına yer verildiği görülmüştür. Anılan istekli tarafından 1 çevre mühendisi, 3 operatör, 5 şoför ve 3 vasıfsız işçi için, tatil günleri ve fazla çalışma ücreti, yol bedeli ve yemek bedelini dikkate alarak hesaplama yaptığı görülmüştür.Yol bedeli için 26 üzerinden 5,00 TL, yemek bedeli için de 26 gün üzerinden 10,00 TL olarak işçilik giderine yansıttığı anlaşılmıştır. Ancak yol bedelini ve yemek bedelini herhangi bir belge ile tevsik etmediği görülmüştür. Bu nedenle işçilik giderine ilişkin yaptığı açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

firmalarının aşırı düşük teklif açıklaması pullar ve fazla mesailer üzerinde hata yapıldığı iddia edilerek reddedildiği halde ihale komisyonu kararında, şoförlerin kaç saat normal-fazla-resmi tatil gün mesai yapacağı belirtilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, fiyat tekliflerini hazırlarlarken maliyet kalemlerini Teknik Şartname hükümlerini esas alarak hazırladıkları, ancak aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında üniversite taşıt tanıtım pulu ile fazla mesaiye ilişkin hususların netleştirilmesine yönelik olarak yaptıkları başvurulara ilişkin olarak net bir cevap alamadıkları ve kendi çabalarıyla hesaplama yaptıkları, kaldı ki taşıt tanıtım puluna ilişkin olarak Kurum tarafından bulunan 350,00 TL’lik maliyetin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan “12-Genel giderler ve öngörülmeyen giderler” başlığı altında yer alan 730.000,00 TL’lik büyük bir bütçeden rahat bir şekilde karşılanabileceği, bunun yanında fazla mesaiye ilişkin olarak da belirtilen maliyet kalemine ilişkin firmalarının yaptığı hesaplama yanlış olsa dahi aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan “13-Öngörülmeyen fazla mesailer” başlığı altında yer alan 70.000,00 TL gibi bir rakamdan karşılanabileceği, ihale üzerinde bırakılan istekli ile kendi teklifleri arasındaki fark dikkate alındığında, Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olmayan tekliflerinin kamu yararı adına geçerli kabul edilmesi gerektiği

istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, maliyet tablosunda yer verilen (araç maliyetleri, personel maliyetleri, akaryakıt, araç bakım onarım maliyetleri, lastik maliyetleri, sigorta, vergiler, sözleşme giderleri ve muayene giderleri vb.) ile kâr ve öngörülemeyen giderlere ilişkin açıklama sunulduğu, söz konusu açıklama kapsamında istekli tarafından belirlenen 9 aracın 3’ünün isteklinin kendi malı olarak belirlendiği ve söz konusu araçlara ait sunulan serbest muhasebeci mali müşavir kaşeli ve imzalı “Amortisman hesaplama tablosu” başlıklı belgede ve ruhsatlarda araçların model yılının “2015” olarak ve söz konusu araçlardan 1 tanesinin markasının “Mercedes – Benz Sprinter 316 Bluetec Cdı” olarak, diğer ikisinin ise “Mercedes – Benz Sprinter 316 Bluetec” olarak belirtildiği, kiralama yoluyla temin edileceği anlaşılan 6 araca ilişkin olarak ise serbest muhasebeci kaşeli ve imzalı fiyat teklifi sunulduğu, söz konusu belge incelendiğinde ise araçların model yılının “2015” olarak belirlendiği ve söz konusu araçlardan birinin marka ve modeline “Mercedes Sprinter 316 Cdı” olarak, diğer 5’inin ise “Mercedes Sprinter 316 Cdı Bluetec” olarak yer verildiği, araçlara ait yakıt tüketimini göstermek üzere ise ilgili marka ve modellere ait teknik verilerin ve yakıt tüketim oranlarının yer aldığı ilgili firmaya ait internet sayfası çıktısının sunulduğu ve söz konusu belgede özellik olarak “316 cdı” tanımına yer verilen kısımdaki 100 km’lik şehir içi kullanım mesafesindeki yakıt tüketimine 10.3 litre olarak, 316 bluetec tanımına yer verilen kısımdaki 100 km’lik şehir içi kullanım mesafesindeki yakıt tüketimine ise 9.2 litre olarak yer verildiği ve yakıt maliyetine ilişkin sunulan hesaplamada “Sprinter 316 cdı” başlığı altında yer verilen 1 adet araca ilişkin yakıt tüketim hesabının 100 km’deki 10.3 litre yakıt tüketimi üzerinden, “Sprinter 316 cdı bluetec” başlığı altında yer verilen 8 adet araca ilişkin yakıt tüketim hesabının ise 100 km’de 9,2 lt yakıt tüketimi üzerinden esas alındığı görülmüştür.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler“ başlıklı 25’inci maddesinde sigorta giderleri için özel bir açıklama yapılmamıştır. Birim Fiyat Teklif Mektubu ekindeki Birim Fiyat Teklif Cetvelinde de sigorta maliyetleri ayrı bir iş kalemi olarak düzenlenmemiştir. Söz konusu sigorta giderlerinin yüklenicilerce karşılanacak genel giderler kapsamında olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında da isteklilerden bu hususta tevsik edici bir belge istenilmemiştir.