İdarece ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Ltd. Şti. tarafından, Macaristan menşeili, 77 Elektronika marka tam otomatik idrar cihazı teklif edildiği, cihazın üreticisinin Kft. olduğu anlaşılmış olup, idarece gönderilen ihale işlem dosyasında, teklif edilen cihazın üreticisi olan Kft.‘den alınan cihazın yaş ve özelliklerini gösteren belge ile belgenin Türkçe tercümesinin bulunmadığı görüldüğünden, ihale dokümanında öngörülen ve yeterlik kriteri olarak öngörülen belgenin istekli tarafından sunulmaması gerekçesiyle Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

öncelikle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin belirlenmesi ve bu belirleme yapıldıktan sonra mevzuatta öngörüldüğü şekilde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya bu isteklinin kabul etmemesi durumunda ihale yetkilisinin uygun görmesi kaydıyla ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye sözleşmeyi imzalamayı kabul edip etmediklerinin sorularak ihalenin sonuçlandırılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

isteklinin araç takip cihazı giderlerini tevsik için A.Ş. tarafından düzenlenen fiyat teklifi sunduğu, fiyat teklifinin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak kaşeleme işleminin yapıldığı, fiyat teklifinde hat bedeli ve araç takip sistemi için 1 adet üzerinden fiyat alındığı hazırlanan tabloda teklif tutarı araç sayısı ile çarpılarak toplama ulaşıldığı görülmüş olup açıklamanın bu hali ile kabul edilebilir nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.

istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk, Ferdi Kaza Koltuk ve Kasko Sigortası maliyetine ilişkin olarak (zorunlu trafik sigortası gideri) Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifi üzerinde Sigorta A.Ş. İç Anadolu Bölge Müdürlüğü kaşesi ve üzerinde iki adet imza ile Ltd. Şti. kaşesi ve üzerinde bir adet imzanın yer aldığı, ancak söz konusu imzaların hangi unvana ve kişi adına ait olduğunun belirtilmediği görülmüştür.

isteklinin kendisine eksikliğin tamamlanması için idarece verilen süre içinde eksikliği tamamlama amaçlı işlemlerin gerçekleştirilerek idareye ilgili belgelerin teslim edilmiş olması nedeniyle, mevzuatta idarece belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayan istekliler için değerlendirme dışı bırakılma yanında öngörülen geçici teminatın gelir kaydedilmesi müeyyidesinin uygulanmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibi isteklinin geçici teminatının gelir kaydedilmesi işleminin geri alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. isteklinin geçici teminatının gelir kaydedilmesi işleminin geri alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğünün ilgili görüş yazısında belirtilen hususlar ile şikâyete konu ihalenin belediye sınırları içerisindeki mahalle, mesire, piknik alanları vb. yerlerin çöplerinin toplanması ve temizliğinin yerine getirilmesi işi olduğu dikkate alındığında, ihale konusu işte çalıştırılacak elektrikli kombine çöp toplama aracının belediye sınırları içerisindeki mahalle, cadde, mesire ve piknik alanları vb. yerlerdeki çöplerin toplanması ile o yerlerin temizliği işinde kullanılacağı, mali sorumluluk sigortasının ise bir motorlu aracın karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesi durumunda, aracı işletenin üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli sınırlar içerisinde karşılamayı amaçlayan ve yapılması zorunlu kılınan sigorta türü olduğu, dolayısıyla elektrikli kombine çöp toplama aracının zorunlu trafik sigortası kapsamında olduğu anlaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sigorta giderine yönelik olarak tevsik edici herhangi bir belge sunmadığı görüldüğünden anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü bulunduğu, bu çerçevede idarelerin kendi ihtiyaçları ile birlikte ihale konusu işin niteliğini de dikkate alarak ihale dokümanının içeriğini ve ihale konusu işte çalıştırılacak personellere dair kriterleri belirleme konusunda takdir hak ve yetkileri bulunmakla birlikte, bu düzenlemelerin kişilere tanınmış ve Anayasada düzenlenmiş olan çalışma hak ve hürriyetini kısıtlamayacak şekilde yapılması gerektiği, idareye tanınan takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, başvuru konusu ihalede idarece, ihale konusu işin niteliği ve çalıştırılacak personel sayısı dikkate alınmadan, Teknik Şartname’nin 15’inci maddesinde yer alan personelin boy ve kilosuna ilişkin kriterlerin tüm personel için (“Erkek özel güvenlik görevlisi; en az lise mezunu askerliğini yapmış, en az 1,75 m. boyunda ve boyun virgülden sonraki iki hanesine göre (+/- 10 kg) ağırlığında olmalıdır. Bayan özel güvenlik görevlisi; en az lise mezunu, 1,65 m. Boyunda ve boyun virgülden sonraki iki hanesine göre (+/-10 kg) ağırlığında olmalıdır.”) istenmesi sonucunda idareye tanınan takdir yetkisinin aşıldığı, kişilere tanınmış ve Anayasada düzenlenmiş olan çalışma hak ve hürriyetinin kısıtlandığı, çalışma barışının bozulduğu, personelin boy ve kilo kriterlerine ilişkin sınır getiren düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, bu iddialar yönüyle başvuru sahibinin iddialarının yerinde olduğu anlaşılmış olup başvuruya konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını eşit koşullarda değerlendirme imkânını ortadan kaldırdığı, sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde bir isteklinin bu işi 25 işçi ile yapmayı öngörürken diğer bir isteklinin 35 işçi ile yapmayı öngördüğü, bir diğer isteklinin ise hiç işçi sayısı belirtmeden ton başına hamaliye masrafı hesapladığı, yine bir isteklinin işin süresini İdari Şartname düzenlemesinden kaynaklı olarak 180 gün olarak hesaplarken diğer bir isteklinin Teknik Şartnamede yer alan “yüklenicinin günde 1000 ton taşıma kapasitesine sahip olduğunu belgelemesi gerekir” düzenlemesinden yola çıkarak işin süresini 50 gün olarak hesapladığı ve bunun üzerinden işçi, yakıt ve SGK giderleri hesapladığı, bir başka isteklinin ise işin süresini hiç dikkate almadan nakliye ve hamaliye giderleri hesapladığı, bazı isteklilerin sözleşme öncesinde ödenecek KİK payı için bedel öngördüğü bazıların öngörmediği, yine bazılarının damga vergisi için bedel öngördüğü bazılarının öngörmediği anlaşıldığından idarece açıklama istenilecek önemli maliyet bileşenleri açıkça belirlenmek suretiyle teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ltd. Şti.nin ise normal örnek menüsünde yer verilen yemeklerden tavuk soteye ilişkin fırın tavuk, macar gulaşa ilişkin tas kebabı, zeytinyağlı bezelyeye ilişkin zeytinyağlı taze fasulye, etli bamya yerine etli taze fasulye, soslu spagetti yerine soslu makarna, patates kızartma için karışık kızartma yemeğini emsal aldığı, diyet yemeklerde de fırın tavuk, zeytinyağlı patlıcan, zeytinyağlı fasulye, çoban salata ve marul salata için “normal yemeklerin içerdiği malzemeler listesindeki girdilerinin” esas alındığı, ayrıca diyet menüdeki zeytinyağlı kabak, zeytinyağlı bezelye ve zeytinyağlı bamya için menüde gramaj oranları ve girdi içeriklerinin belirtilmemesi sebebiyle zeytinyağlı fasulye yemeği girdilerinin ve bezelye için ise konserve içeriğinin emsal alındığı tespit edilmiştir. malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarının iki haftalık örnek menü esas alınarak yapılacağı dikkate alındığında, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen kahvaltı, normal öğün, diyet ve ara öğünlere ilişkin olarak Teknik Şartnameler’de yer alan “Haftalık Yemek Menüleri” dikkate alınarak 2 haftalık örnek menü oluşturulması ve örnek menüde yer alan yemek türlerinin tamamına ilişkin girdi tür ve miktarlarının teklifi aşırı düşük olan isteklilere verilmesi suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici Teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “ihalelerde, teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir.” hükmü yer almakta olup, bu maddenin gerekçesinde, geçici teminatın asgari oranının %3 olarak belirlendiği ve isteklilerin bunun üzerinde de teminat vermelerine imkân tanınmak suretiyle tekliflerin gizlenmesi esasının korunduğu belirtilmiştir. Bu durumda, istekliler, tekliflerinin %3’ü kadar geçici teminat sunabilecekleri gibi, tekliflerin gizliliğinin sağlanması amacıyla tekliflerinin %3’ünden daha fazla da geçici teminat sunmaları mümkündür. Bu itibarla, geçici teminatın gelir kaydedilmesi durumunda, ihaleye teklif veren isteklinin idareye sunduğu geçici teminat tutarının anılan Kanun ile belirlenen oranda risk ve sorumluluk üstlendiği dikkate alınarak geçici teminat miktarının sadece başvuru sahibi isteklinin üzerinde bırakıldığı kısımlara ilişkin teklif tutarının %3’üne tekabül eden kısmının gelir kaydedilmesi, %3’ünü aşan kısmının ise iade edilmesi gerekmektedir.