isteklilerin teklif dosyaları kapsamında, işe ilişkin sözleşmenin, fatura örneklerinin veya bu örneklerin yetkili makamlarca onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin sunulmuş olmasının gerektiği, ihale uhdesinde bırakılan istekli tarafından teklif zarfı kapsamında iş deneyimini tevsik için idare görevlisi tarafından “aslı idarece görülmüştür” kaşesi vurulmuş  taraflar arasında karşılıklı tanzim ve imza olunan sözleşmenin sunulduğu, kamu ihale mevzuatında iş deneyimini tevsik amacıyla sunulması istenilen sözleşmenin noter onaylı olması gerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

idarelerin ihalenin iptali konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu açıktır. Takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması, tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin açıkça ortaya konulması ve somut olaya ilişkin öğelerin hesaba katılarak objektif ve net tespitlerde bulunulması gerekmektedir.

sunulan söz konusu sözleşme incelendiğinde, sözleşme kapsamında çalıştırılacak olan personel sayısı, ücreti ve çalışma şartları v.b. hususlarına dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, personelin tam zamanlı olarak çalışacağına dair bir düzenleme bulunmadığı, söz konusu işin mahiyeti dikkate alındığında tam zamanlı olarak münhasıran şoför istihdam edilmesini gerektiren bir iş olmadığı anlaşıldığından, sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilecek belgeleri sunmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm gereğince, hakkında kamu davası açılanlar kendisi ya da bir tüzel kişi veya başka bir gerçek kişi adına teklif vererek ihaleye katılamayacakları gibi, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları sermaye şirketlerinin de ihalelere katılamayacağı, Türk Ticaret Kanunu’nun 124’üncü maddesi gereğince, anonim şirketlerin sermaye şirketi olduğu, AKS Araç Kiralama ve Taş. Hiz. A.Ş. ortaklarından olan ve hakkında kamu davası açılan (ihale tarihi itibarıyle henüz sonuçlanmamış olan) Halim Köker’in sermaye şirketindeki ortaklık oranının %11,5 olduğu dikkate alındığında, Halim Köker hakkında kamu davası açılmış olmasının AKS Araç Kiralama ve Taş. Hiz. A.Ş.nin ihaleye katılımına engel teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır.

isteklinin 20 adet pikap araca ilişkin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında önemli görülen maliyet bileşenlerinin araçlar için her birinin ayrı ayrı açıklanmayıp sadece 1 araç üzerinden maliyet bileşenlerinin açıklandığı, istekli tarafından Özel Teknik Şartname’de belirlenen kriterlere uygun ve yeterli araca malik olunduğuna ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen isteklilerin kural olarak teklif fiyatları kapsamına giren tüm bileşenlere ilişkin açıklama yapmaları gerektiği, teklif fiyatının bir kısmına ilişkin yapılan açıklamanın yeterli olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında her araca ilişkin maliyet bileşenlerinin farklılık gösterebileceği, bu nedenle çalıştırılması öngörülen araçlara ilişkin her bir aracın maliyetinin ayrı ayrı hesaplanması gerektiği anlaşıldığından söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ihale mevzuatına uygun olmadığı

isteklinin teklifinin, aşırı düşük teklif tespiti ve değerlendirmesinin dışında birim fiyat teklif mektubunda teklif bedelinin rakam ve yazı ile ifadesinin farklı olması gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, şikâyet ve itirazen şikâyetinin ise kendisinin içerisinde bulunmadığı aşırı düşük teklif değerlendirme sürecine yönelik olduğu, idarenin işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğramadığı veya zarara uğramasının muhtemel olmadığı sonucuna varılmıştır.

tekliflerin değerlendirme aşamasında yalnızca geçici teminat ve teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu hususlarına ilişkin olmaması ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde yer alan bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına imkân tanındığı anlaşılmaktadır.Bu kapsamda, ihale komisyonu kararı onaylanmış ve isteklilere tebliğ edilmiş iken sürece ilişkin bir şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından, isteklilerden teklifin esasını etkileyecek yeterlik belgelerinin talep edilmesi ve anılan belgelerin yeniden değerlendirmeye alınması 4734 sayılı Kanun hükümlerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesindeki açıklamaya göre aşırı düşük tekliflerin açıklamasına yönelik olarak isteklilere gönderilen yazılarda tüm teklif bileşenlerinin değil, önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi ve bu bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının istenmesi gerekmektedir. Bu çerçevede idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi suretiyle teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

isteklinin ihalenin 3’üncü kısmına ilişkin teklif bedelinin 729.000,00 TL, dolayısıyla şikâyete konu kısma ilişkin olması gereken asgari iş deneyim tutarının (729.000,00 TL %25 = 182.250,00 TL) 182.250,00 TL olduğu, söz konusu isteklinin anılan İş Ortaklığında %70 hissesine sahip olması sebebiyle iş deneyiminin güncellenmemiş tutarının (300.171,03 TL %70 = 210.119,72 TL) 210.119,72 TL olduğu, bu çerçevede söz konusu kısma ilişkin asgari iş deneyim tutarının karşılandığı da anlaşılmıştır

araçlar için sunulan poliçelerin bu tarihi kapsamadığı, bu haliyle Tebliğ’in yukarıda aktarılan açıklamasına aykırı oldukları, yine idarece önemli bir teklif bileşeni olarak öngörülen araç sürücüsü işçilik maliyetine ilişkin istekli tarafından kendisine ait araç için bir maliyet öngörülmediği, bu haliyle de işçilik giderlerinin tam olarak açıklanmadığı, istekli tarafından ihale konusu işte çalıştırılacak kendi malı olmayan araçlara ait giderler için serbest muhasebeci mali müşavir tarafından kaşelenerek imzalanmış araç kira sözleşmesinin sunulduğu, araç kira sözleşmelerinin Tebliğ’in yukarıda aktarılan 79.2.2’inci maddesinde yer alan aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılabilecek tevsik edici belgeler arasında sayılmadığı, dolayısıyla bu haliyle araç kira sözleşmelerinin mevzuata uygun olmadığı

, ihale üzerinde bırakılan firmanın bahse konu ettiği hususların aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilmesi durumunun idare ile ihale uhdesinde bırakılan isteklinin ortak hareket ettiğini gösterdiği şeklindeki iddiasının soyut ve mesnetsiz olduğu ve bu nedenle, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne uygun olmadığı anlaşıldığından, söz konusu iddiayla ilgili olarak başvurunun şekil yönünden reddedilmesi gerektiği

aşırı düşük tekliflerin açıklamasına yönelik olarak isteklilere gönderilen yazılarda tüm teklif bileşenlerinin değil, önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi ve bu bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının istenmesi gerekmektedir. Bu çerçevede idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin (araç amortismanı/kira bedeli, akaryakıt, mtv, muayene gibi) belirlenmesi suretiyle teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.