aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında araçlara ait işin süresi boyunca trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi giderleri, egzoz emisyon ölçüm giderleri, araç muayene giderleri, tamir, bakım, onarım, yedek parça, madeni yağ, akü, lastik, rutin bakım giderleri ve akaryakıt giderlerine ilişkin belgelere dayalı açıklama istenildiği, başvuru sahibi tarafından yapılan açıklamada yer alan fiyat tekliflerinde söz konusu maliyetlerin tek bir kalem şeklinde açıklandığı ancak aşırı düşük teklif sorgulama yazısında maliyet kalemlerinin sayma yöntemiyle belirtildiği dikkate alındığında Tebliğ’in 79.2.1’inci maddesi uyarınca söz konusu maliyet kalemlerinin tamamının tek kalem şeklide değil her bir maliyet kaleminin ayrı satır açılarak açıklanması gerektiğinden, idarece aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

İdari Şartname ve Teknik Şartname’de teklif fiyata dahil olduğu belirtilen gider kalemlerinin sonunda “çevre temizliğinin sağlanmasına ilişkin giderler, sarf malzeme giderleri, araçlara ait tüm giderler, nakliye giderleri, diğer tüm giderler gibi vb.” ibarelerin yer aldığı, söz konusu ibarelerin sübjektif olup açık ve net maliyet unsurlarını içermediği ve aşırı düşük teklif sorgu yazısının da söz konusu ihale dokümanına atıfta bulunularak açıklama istenildiğinin görüldüğü hususları bir arada değerlendirildiğinde aşırı düşük teklif açıklamasının isteklilerce sağlıklı hazırlanması ve tekliflerin eşit şartlarda değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.

idareye yapmış olduğu şikayet üzerine idarece “…kullanılacak araçların teknik özelliklerine yer verildiği, ekipmanın, çöp konteynerlerini, çöp konteynerlerinin diplerinin (altları) yıkanması ve dezenfektesinde, köprü ayakları, duvarlar vb. yerlere yapıştırılan afiş ve ilanları sökme işinde kullanılacağının belirtildiği, … Konteyner Yıkama Aracı teknik özelliklerinde belirtilen “konteyner diplerinin yıkanması ve dezenfektesinde” ifadesinin genel bir ifade olup konteyner diplerinin temizlenmesinin amaçlandığı…” şeklinde verilen cevapla, dezenfektan malzemesinin teklif fiyata dahil olmayacağı gibi bir sonuç doğmaktadır. Buna göre, ihale dokümanında yapılan mevcut düzenleme ile idarenin şikayete vermiş olduğu cevabın diğer istekliler yönünden teklif fiyatının oluşturulmasında tereddütlü bir durumun oluşmasına sebep olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmuştur.

İdarelerin sınır değerin altında teklif sunan isteklilerden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemesi gerektiği, idare tarafından önemli teklif bileşenleri belirlenmeden açıklama istenilmesinin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, başvuruya konu ihalede idare tarafından sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği, bu itibarla idare tarafından önemli teklif bileşenleri belirlenerek ve bu bileşenleri açıkça belirterek teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

mevzuat hükümleri ve yapılan tespitler bir arada değerlendirildiğinde, hizmet alımı ihalelerinde isteklilerce teklif fiyatlarının açıklanmasında hangi yöntemlerin kullanılabileceğinin tek tek sayılmak suretiyle belirlendiği, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin söz konusu yöntemlerden biri olduğu, istekliler tarafından, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin ayrı ayrı hangi gider bileşenlerini içerdiğine ilişkin açık bir belirleme yapılmadığı (örneğin ara örtü toprağı serilmesi işlemine ilişkin şoför, akaryakıt, tamir bakım, amortisman vb. giderlerin önemli bir bileşen olarak belirlenip belirlenmediği hususuna ilişkin açıklık bulunmadığı) tespit edilmiştir. Bu durumda, idarece önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek önemli teklif bileşenlerinin ayrı ayrı hangi gider bileşenlerini içerdiğine ilişkin açık bir belirleme yapılarak aşırı düşük teklif sorgulamasının bu kapsamda yeniden yapılması gerektiği neticesine varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinde; Kamu İhale Kurulunun, Kuruma gelen itirazen şikâyet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup, kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer yandan, anılan Kanun’un 57’nci maddesinde şikâyetler ile ilgili olarak Kurum tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceği belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 83.3’üncü maddesinde yapılan açıklamada, anılan Esaslar’ın 5’inci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen işçiliğin fiyat farkının 6’ncı maddeye göre hesaplanacağı, 5 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacağı ve 5 ve 6’ncı maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamının, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacağının belirtilerek fiyat farkı hesabında haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçilikler içinanılan Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre fiyat farkı verileceği anlaşılmıştır. Bu durumda, İdari Şartname’de a1 katsayısına yer verildiği dikkate alındığından işçiliklere ilişkin fiyat farkının, anılan Esalar’ın 6’ncı maddesi çerçevesinde hesaplanacağı anlaşıldığından ihaleye kalımda tereddüde düşürecek bir hususun bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

fatura sunulmayan yıl olan 2015 yılına ait iş hacmi değeri sıfır olarak kabul edilerek, belgeleri sunulan 2014 yılı ve sunulmayan 2015 yılının ortalaması üzerinden hesaplama yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Buna göre hesaplama yapıldığında Ltd. Şti.nin hissesine düşen 2014 yılı faturalarının güncellenmiş toplam tutarının 2’ye bölünmesi neticesinde ulaşılan tutar olan 1.690.435,45 TL’nin (3.380.870,91 TL/2) anılan firmanın İş Ortaklığı’ndaki hissesine (%60) göre sağlaması gereken iş hacmi değeri olan 1.606.526,36 TL’yi (22.312.866,16 TL teklif bedeli x %12 x % 60) karşıladığı tespit edilmiştir.

idare tarafından Teknik Şartname’de hastalık, mazeret ve sıhhi izin vb. nedenlerle personelde eksilme olması durumunun düzenlendiği, Sözleşme Tasarısı’nda ise yüklenicinin idarenin talebine rağmen Teknik Şartname’de belirlenen sayıda personeli çalıştırmaması halinde (yıllık izin, vizite hariç) ceza öngördüğü belirlenmiştir. Bu durumda ihale dokümanında yapılan düzenlemenin yıllık izinli personel yerine başka personel getirilmesi anlamına gelmediği, işin gereklerini doğru şekilde ve kesintisiz olarak yapılmasını sağlamak amacıyla yapıldığı anlaşılmıştır.