personel hizmet alım ihalelerinde yemek – yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği belirtilen ; nakdi olarak ödenen Yemek ve Yol Ücretleri için yatırılan SGK Primlerinin Yüklenicilere Geri ödenmesi hk

Print Friendly, PDF & Email

yemek – yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği belirtilen ; nakdi olarak ödenen Yemek ve Yol Ücretleri için yatırılan SGK Primlerinin Yüklenicilere Geri Ödenip ödenmeyeceği kurumlar ve yükleniciler tarafından sıklıkla sorulmakdır. AMP Yazılım Mevzuat ARGE ekibinin yaptığı araştırma ve çalışmalar sonucu ortaya çıkan sonuç : Yükleniciler, Yemek yol bedelleri üzerinden ödenen SGK Primleri ni yargıya taşıyarak dava yoluyla geri almaktadır.Nakdi olarak ödenen yemek ve yol bedeli üzerinden ödenen SGK Prim tutarlarının yüklenici firmaya geri ödenmesi Yargıtay kararlarıyla da onaylandığı görülmüştür. Sözkonusu Yargıtay kararlarında, yemek-yol yardımın nakdi yapılmasının yardım niteliğini değiştirmeyeceğini ve bu ücretlerin prime tabi tutulmayacağını belirtmektedir.Bu uygulama işveren uygulama tebliğinin “7.7. Kısmen Prime Tabi Tutulacak Kazançlar” maddesindeki uygulama ile çelişki göstermektedir. İşveren uygulama tebliğinin “7.7.1. Yemek Paraları” bölümünde günlük yemek bedelinin %6 sı prime esas kazançtan muaf tutulmuştur.

Yükleniciler tarafından talep edilen yemek yol prim kesintilerine karşı idareler dikkat etmesi gereken hususlar

Konuya ilişkin SGK genel yazıları ve yargıtay kararları aşağıda belirtilmiştir.

1. Yemek, yol prim kesintisi SGK genel yazısı

SGK Primlerinin Yüklenicilere Geri Ödenmesi

yemek-yol-kesintisi-SGK-Yazisi02   (Tam metni)

 

 

21. Hukuk Dairesi 2015/16449 E. , 2016/7780 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ: İş Mahkemesi
Davacı, şirkete bağlı olarak çalışan sigortalılara yapılan yemek ve yol yardımlarının 506 sayılı Yasa’nın 77. maddesi kapsamında
prime esas kazanç matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin tespitiyle, yol ve yemek yardımları üzerinden Kuruma ödenmiş sigorta
primlerinin yatırıldığı tarihten itibaren faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi …
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
KARAR
Dava, davacı işyerinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 01/01/2007-31/12/2007 tarihleri arasında davacı şirkete bağlı
olarak çalışan sigortalılara yapılan yemek ve yol yardımlarının 506 sayılı Yasanın 77′ nci maddesi kapsamında prime esas kazanç
matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile, yol ve yemek yardımları üzerinden Kurum’a ödenmiş sigorta primlerinin
Kurum hesabına yatırıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağı, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı Yasanın 29.07.2003 tarih ve 4958 sayılı
Yasanın 36. maddesi ile değişik 77/2. maddesinde “Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve
kasa tazminatları, ayni yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek,
çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların
dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur.” hükmü yer almaktadır.
506 sayılı Yasa’nın 77. madde 1. fıkrasında prim hesabında göz önünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2. fıkrasında ise bunun
istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına
yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve
benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar. İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler.
Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları,
ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır. Burada ayni yardımlar özellik gösterir. Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel
bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır.
Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı elbise, ayakkabı, sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan ayni
nitelik taşımasına karşın bu yardımlar yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim
yardımı türünden nakitte olabilir. Bu tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir
ve prim hesabında dikkate alınmazlar.
…/…
506 sayılı Yasanın 77/2. maddesinde prim hesabında göz önünde tutulmayacak kazançlar tahdidi olarak belirtilmiştir. 506 sayılı
Yasanın 77/2. maddesinin son cümlesinde ise, sayılanların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin
prime tabi tutulacağı belirtilmiştir.
Somut olayda, veri giriş ve kontrol işletmeni hizmet alımı açık ihalesinin, davacı işyeri ile İstinye Devlet Hastanesi arasında
akdolunan tek tip idari şartnamesinin, davacı işyerine ait 2007/01-2007/12 dönemlerine ait aylık prim hizmet belgelerinin dosyaya
sunulduğu, tek tip idari şartnamesi ile davacı şirket tarafından çalışanlara yapılacak olan yol yardımı tutarının açıkça öngörüldüğü,
davacı şirketçe de yol yardımlarının ücret bordolarına dahil edildiği, yemek yardımı olarak herhangi bir ödemede bulunulmadığı
anlaşılmakla Mahkemece davacı şirket tarafından yapılan yol yardımlarının sigorta primine esas kazanca dahil edilemeyeceği göz
önünde bulundurulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.
Yapılacak iş; yol yardımlarının prim matrahına dahil olmadığını göz önünde bulundurarak davacı işyerinin, ihtilaflı döneme
ilişkin bordro icmalleri, tek tip idari şartnamesi ile tespiti mümkün yol yardımlarını ayrı ayrı tespit ederek prime esas kazançtan
dışlamak suretiyle çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
O halde, davacı işyeri vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
02/05/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

 

 

2. Yemek, yol prim kesintisi yargıtay kararları

21. Hukuk Dairesi 2016/4159 E. , 2016/10433 K.
“İçtihat Metni”
Davacı, 01.09.2004-31.08.2005 tarihleri arasında sigortalılara ödenen yemek ve yol yardımının sigorta primine esas kazanca dahil
edilmesi gerektiğinin tespitine, ödenmiş sigorta ve işsizlik sigorta primlerine ilişkin primin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar
verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi …
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
KARAR
1- Dosyadaki yazılara toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki
bendin dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, 01/09/2004 ila 31/08/2005 tarihleri arasında davacı şirkete bağlı olarak çalışan sigortalılara yapılan yemek ve yol
yardımlarının 506 sayılı Yasanın 77’nci maddesi kapsamında prime esas kazanç matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti
ile, yol ve yemek yardımları üzerinden Kuruma ödenmiş sigorta primleri ile işsizlik sigorta primlerinin Kurum hesabına yatırıldığı
tarihi takip eden aybaşından itibaren yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla taleple bağlı kalınarak TL.nin davalı kurumdan dava
tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiş ise de verilen kararın yanılgılı değerlendirmeye dayalı
olduğu anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağı, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı Yasanın 29.07.2003 tarih ve 4958 sayılı
Yasanın 36. maddesi ile değişik 77/2. maddesinde “Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve
kasa tazminatları, ayni yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek,
çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların
dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur.” hükmü yer almaktadır.
506 sayılı Yasa’nın 77. madde 1. fıkrasında prim hesabında göz önünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2. fıkrasında ise bunun
istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına
yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve
benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar. İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler.
Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları,
ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır.
Burada ayni yardımlar özellik gösterir. Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir
yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır. Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı
elbise, ayakkabı, sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan ayni nitelik taşımasına karşın bu yardımlar
yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim yardımı türünden nakitte olabilir. Bu
tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir ve prim hesabında dikkate
alınmazlar.
Somut olayda; davacı şirket adına tescilli işyerinin ihtilaflı döneme ilişkin bordro icmallerinin incelenmesinde, yol ve yemek
yardımının ayrı ayrı gösterildiği, 506 sayılı Yasanın 29.07.2003 tarih ve 4958 sayılı Yasanın 36. maddesi ile değişik 77/2.
maddesindeki açık düzenleyemeye rağmen, bilirkişi tarafından yapılan incelemede, yol yardımları ile yemek yardımlarından
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımlarının prim matrahına dahil
olmadığının gözönünde bulundurulmaması ve Mahkemece bu bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı
olmuştur.
Yapılacak iş; davalı Kurumdan davacı işyerinin, ihtilaflı döneme ilişkin ayrıntılı bordro icmallerini (yol ve yemek yardımlarının
yer aldığı) getirtmek, ondan sonra bu bordro icmallerindeki yol ve yemek yardımlarını ayrı ayrı tespit etmek, yol yardımları ile
yemek yardımlarından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımlarının
prim matrahına dahil olmadığını gözönünde bulundurmak, yemek yardımlarından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca
miktarları yıllar itibariyle belirlenecek miktarın üzerindeki miktarı prime esas kazanca dahil ederek sonucuna göre karar
vermekten ibarettir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.06.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi

SGK Primlerinin Yüklenicilere Geri Ödenmesi

 

 

Share