pozunun altında yer alan AK-ELİ-03.521/1: Lastik Tekerlekli Yükleyici (Caterpillar 962H 234 HP 3,50 m3) için yükleyici verimi 250 m3/sa olarak belirlendiği, 250 m3/sa olan yükleyici veriminin nasıl belirlendiğine ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Alfatek İnş. Tic. Ltd. Şti.den ve Borusan Makina ve Güç Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.den alınmış proforma faturaların sunulduğu, Proforma fatura kavramı aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacak belgeler arasında yer almamakla birlikte, proforma faturalarda yer alan ibarenin Kamu İhale Genel Tebliği nin 45 inci maddesindeki ibarelere de uygun olmadığı görüldüğünden, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması yerinde bulunmamıştır

asgari işçilik maliyetinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde ( yüzde ) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarından oluştuğu, yüzde 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderlerin sadece birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden hesaplanacağı anlaşılmaktadır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 80 inci maddesinde ayni yardımların prime esas kazanca tabi tutulmayacağı, ancak ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağının hükme bağlandığı görülmektedir. Bu nedenle İdari Şartname nin 25 inci maddesinde yakacak yardımı için belirlenen 753,94 TL lik nakdi tutarın prime esas kazanca dahil edilecek bir tutar olduğu belirlenmiştir.

İhale konusu iş ile benzer iş olarak kabul edilecek işler karşılaştırıldığında, benzer işler arasında yer alan çevre sağlığı amaçlı başıboş sokak hayvanlarının toplatılması, kısırlaştırılması ve rehabilite edilmeleri hizmet işi nin ihale konusu iş ile aynı nitelikte olduğu görülmüştür. Bununla birlikte ilaçlamada kullanılmak üzere kimyasal madde temini ve satışı işleri ile ilaçlamada kullanılan makinaların satışı onarım işleri nin ihale konusu iş ile uzmanlık, personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşımadığı, söz konusu işlerin mal alımı işleri olduğu, ihale konusu işin ise hizmet alımı ihalesi olarak gerçekleştirildiği, dolayısıyla ihale konusu işte personel çalıştırılmasının esaslı bir unsur olduğu, kaldı ki ihale dokümanında ihale konusu işte çalışacak personelin sayısına ve niteliğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği anlaşılmış olup, benzer işler arasında sayılan ilaçlamada kullanılmak üzere kimyasal madde temini ve satışı işleri ve ilaçlamada kullanılan makinaların satışı onarım işleri nin ihale konusu hizmete benzer hizmetlerdeki mesleki deneyimi ölçecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen bilgi ve belgeler kapsamında sunulan analizlerde öngörülen tüm işçilik ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücrete eşit olduğu belirlenmiştir. Bu itibarla, mevzuatta işçilik ücretleri için öngörülmüş asgari koşulları sağladığı anlaşılan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının işçilikler için öngörülen fiyatların makul olmadığı gerekçesiyle idarece uygun görülmemesi ve bu nedenle başvuru sahibinin teklifinin reddedilmesi işleminde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

ihalede, ilk oturumda yaklaşık maliyetin ihaleye katılan istekliler ile varsa hazır bulunanlar huzurunda açıklandığı, bu aşamadan sonra yaklaşık maliyetin güncellendiği, ancak Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11’inci maddesinin 3’üncü fıkrası uyarınca yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyetin ilk ilan tarihine kadar güncellenebileceği, dolayısıyla idarenin ilk ilan tarihinden daha sonraki bir tarihte yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin işleminin mevzuata aykırı olduğu, isteklilerin tekliflerini idareler tarafından hesaplanan yaklaşık maliyete göre belirlemedikleri, bir başka ifadeyle isteklilerce teklif fiyatlarının belirlenmesinde piyasa koşullarında oluşan fiyatların esas alındığı, istekliler tarafından sunulan tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması durumunda dahi idarelerce kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak ihalenin yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif sahibi üzerinde bırakılabileceği dikkate alındığında, şikâyete konu ihale için ilana çıkılmadan önce belirlenmiş olan yaklaşık maliyete göre ihalenin sonuçlandırılabileceği, bu itibarla, ihale konusu iş için ihaleye çıkıldığında belirlenen ilk yaklaşık maliyete göre sınır değerin belirlenmesi ve tekliflerin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklama kapsamında sunulan alt analizlerden örneğin Çevre Şehircilik Bakanlığının poz no’lu lastik tekerlekli yükleyicideki operatör makinist ve yağcı, 03.530 pozundaki Formen ve makinist, 03.517 pozundaki makinist, 03.538 pozundaki şoför, KGM/1936 pozundaki operatör makinist için birim fiyat açısından yapılan incelemede söz konusu girdiler için 1.647,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, bu fiyatın saatlik olarak 7,32 TL’ye (1.647,00 TL/225=7,32 TL) denk geldiği de anlaşılmaktadır.Söz konusu değerlendirmeler, şikayet ve idarenin şikayete verdiği cevap ile sınırlı olarak değerlendirildiğinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “…45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…” açıklaması gereğince, bahse konu ihalede olduğu gibi isteklilerce yapım işlerinde girdi olarak kullanılacak her tür nitelikteki işçilik gideri için (düz işçi, formen, yağcı, operatör makinist, makinist, erbab işçi vs.) ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında açıklamada bulunulamayacaktır. Bahse konu ihalenin ihale tarihi 15.03.2016 olup, ihale tarihi itibarıyla 2016 yılı saatlik asgari ücret tutarı 7,32 TL’dir (1.647,00/225=7,32 TL). Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük açıklaması kapsamında işçilik için teklif ettiği 7,32 TL’lik birim fiyatların anılan mevzuata uygun olduğu, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının bu sebeple reddedilmesinin yerinde olmadığı, Şti.nin açıklama kapsamında sunulan alt analizlerdeki işçilik birim fiyatlarının 2016 yılı saatlik asgari ücretin altında olmadığı yönündeki iddiasının yerinde olduğu görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde mevzuat uyarınca ihale konusu işe ilişkin uygulama projelerinin idarece hazırlanarak isteklilere verilmesi, isteklilerinde bu uygulama projeleri üzerinden imalat kalemlerine ilişkin metrajları kendilerinin hesaplaması ve tekliflerini oluşturması, imalat aşamasında da işi uygulama projesindeki şekliyle bitirmesi esastır. Yine anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir. Şikayete konu ihalenin de anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokumanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerce miktar tespitinin proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesaplanması gerektiğinden ve isteklilerce belirlenen miktarların ise idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenemeyeceğinden söz konusu farklılıkların makul kabul edilebilecek bir oranda olması gerekmektedir.

Yapılan tespitler neticesinde idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta yer verilen usule uygun yapılmadığı, usulüne uygun yapılmayan bir aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda, istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığının sağlıklı bir şekilde değerlendirebilme imkânının da olmayacağı anlaşılmış olup bu itibarla açıklanması istenen iş kalemleri arasında bulunan özel (ve varsa paçal) pozlara ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının aşırı düşük teklif yazısı ekinde isteklilere gönderilmek suretiyle teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

teklif dosyası kapsamında 2014 ve 2015 yılı bilgilerini içeren 2015 yılı bilançosunu sunduğu, anılan şirketin 2015 yılı bilançosunda yer alan verilerin dikkate alınması suretiyle yapılan hesaplamalar sonucunda, İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde belirtilen oranları sağladığı görülmüştür (cari oran= 4,0067, öz kaynak oranı=0,3, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı=0,00). Diğer ortak sıfatında bulunan Limited Şirketi tarafından teklif dosyası kapsamında 2014 ve 2015 yılı bilgilerini içeren 2015 yılı bilançosunu sunduğu, anılan şirketin 2015 yılı bilançosunda yer alan verilerin dikkate alınması suretiyle yapılan hesaplamalar sonucunda, İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde belirtilen oranları sağladığı görülmüştür (cari oran= 0,83, öz kaynak oranı=0,44, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı=0,00). Dolayısıyla anılan ortak girişimin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği belirlenmiştir.

Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması” düzenlemesinde yer alan hesaplamaların yapılmasını sağlayacak bilgilerin yer aldığı, istekli tarafından sunulan 2015 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesi kapsamında yer alan Ayrıntılı Bilanço Tablosunda dönen varlıklar, kısa vadeli borçlar, özkaynaklar, toplam aktif değerlerinin yer aldığı, bilanço tablosundan isteklin kısa vadeli banka borçlarının olmadığının anlaşıldığı, ayrıca EKAP üzerinden yapılan bilanço sorgulamasında da istekli tarafından sunulan bilanço bilgileri ile EKAP’ta yer alan bilanço bilgilerinin aynı olduğunun görüldüğü, bu nedenle ihale komisyonunca tesis edilen isteklinin sunduğu bilançonun yeterli bilgi içermediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata uygunluk olmadığı, isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği anlaşılmıştır.

Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı”nda “TS EN 1288, TS EN 1254-3, TS ISO 14236, TS 11 EN 10242, TS EN 681-1, TS EN ISO 1452-3, TS EN ISO 1452-2, TS EN ISO 15874-3 ve TS EN ISO 15874-2” olmak üzere 9 satırdan ve 9 adet belgeden bahsedilmekle birlikte Teknik Şartname’de bunlar dışında (TS EN 744 ve TS EN 727 gibi) başka standartlardan da bahsedilmesine karşın bu standartlara ilişkin belgelerin istenilmediği ve kontrol edilmediği,Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde idarenin standarda ilişkin belgeler yönünden yaptığı düzenlemenin mevzuata uygun olmadığı gibi açık ve teklif zarfı ile sunulması gerektiği yönünde anlaşılır nitelikte olmadığı, söz konusu düzenlemenin sözleşmenin uygulanması ile ilgili olarak değerlendirileceği, bu nedenle başvuru sahibi isteklinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde ihale konusu iş için benzer iş grubunun A-VIII grubu işler olarak belirlendiği, A-VIII grubu işlerin dolgu barajlar, Beton barajlar, kemer barajlar ve göletlerden oluştuğu, İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından iş deneyimin tevsiki amacıyla “Baraj ve HES İkmal İnşaatı İşi” ne ait iş denetleme belgesinin sunulduğu, A. Ş. tarafından sunulan iş deneyim belgesine ait iş denetleme belgesi olduğu, İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesi ne ait iş denetleme belgesi olduğu ve ikmal inşaat işinin benzer işe uygun olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin tespit edilmesi gerektiği dikkate alındığında, idarece bu isteklilere ait iş deneyim belgelerinin İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesine göre değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırması gerektiği anlaşılmıştır.