Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde mevzuat uyarınca ihale konusu işe ilişkin uygulama projelerinin idarece hazırlanarak isteklilere verilmesi, isteklilerinde bu uygulama projeleri üzerinden imalat kalemlerine ilişkin metrajları kendilerinin hesaplaması ve tekliflerini oluşturması, imalat aşamasında da işi uygulama projesindeki şekliyle bitirmesi esastır. Yine anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir. Şikayete konu ihalenin de anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokumanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerce miktar tespitinin proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesaplanması gerektiğinden ve isteklilerce belirlenen miktarların ise idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenemeyeceğinden söz konusu farklılıkların makul kabul edilebilecek bir oranda olması gerekmektedir.

Yapılan tespitler neticesinde idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta yer verilen usule uygun yapılmadığı, usulüne uygun yapılmayan bir aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda, istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığının sağlıklı bir şekilde değerlendirebilme imkânının da olmayacağı anlaşılmış olup bu itibarla açıklanması istenen iş kalemleri arasında bulunan özel (ve varsa paçal) pozlara ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının aşırı düşük teklif yazısı ekinde isteklilere gönderilmek suretiyle teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

teklif dosyası kapsamında 2014 ve 2015 yılı bilgilerini içeren 2015 yılı bilançosunu sunduğu, anılan şirketin 2015 yılı bilançosunda yer alan verilerin dikkate alınması suretiyle yapılan hesaplamalar sonucunda, İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde belirtilen oranları sağladığı görülmüştür (cari oran= 4,0067, öz kaynak oranı=0,3, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı=0,00). Diğer ortak sıfatında bulunan Limited Şirketi tarafından teklif dosyası kapsamında 2014 ve 2015 yılı bilgilerini içeren 2015 yılı bilançosunu sunduğu, anılan şirketin 2015 yılı bilançosunda yer alan verilerin dikkate alınması suretiyle yapılan hesaplamalar sonucunda, İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde belirtilen oranları sağladığı görülmüştür (cari oran= 0,83, öz kaynak oranı=0,44, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı=0,00). Dolayısıyla anılan ortak girişimin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği belirlenmiştir.

İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde ihale konusu iş için benzer iş grubunun A-VIII grubu işler olarak belirlendiği, A-VIII grubu işlerin dolgu barajlar, Beton barajlar, kemer barajlar ve göletlerden oluştuğu, İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından iş deneyimin tevsiki amacıyla “Baraj ve HES İkmal İnşaatı İşi” ne ait iş denetleme belgesinin sunulduğu, A. Ş. tarafından sunulan iş deneyim belgesine ait iş denetleme belgesi olduğu, İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesi ne ait iş denetleme belgesi olduğu ve ikmal inşaat işinin benzer işe uygun olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin tespit edilmesi gerektiği dikkate alındığında, idarece bu isteklilere ait iş deneyim belgelerinin İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesine göre değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırması gerektiği anlaşılmıştır.

ihale dokümanı ile mevzuatta yer alan düzenlemeler ve Türkiye Noterler Birliğinden alınan görüş doğrultusunda (ilgili Birlik’e sorulan örnek olay ile incelemeye konu hususun benzer olduğu dikkate alındığında) pilot ortak tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan imza sirkülerinin aslına uygunluğu noterce onaylanmış örnek niteliği taşıdığı anlaşılmış olup, söz konusu noterlik işlemlerinin aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan 31’nci maddesi uyarınca aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerin asıl belge gibi işlem göreceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

iş deneyim tutarının 22.458.620 TL olduğu, ancak ekte yer alan belgeyi düzenleyen idare tarafından gönderilen belgeler (sözleşme ve hakedişler) incelendiğinde bu tutarın 116.113.229,02 USD olması gerektiği anlaşılmıştır. Bu durumda Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49’uncu maddesi uyarınca 116.113.229,02 USD olan hakediş tutarı, sözleşme tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru (193.540 TL) üzerinden altı sıfır atılarak 22.472.554,34 TL’ye çevrilmiş, KİK İş Deneyim Belgesi Güncelleme Modülü ile güncellenerek 578.216.782,92 TL’lik güncellenmiş belge tutarı elde edilmiştir. İş denetleme belgesi tutarının mevzuat gereğince beşte bir oranında dikkate alınması gerekmekte olup, bu tutar 115.643.356,58 (578.216.782,92/5) TL’ye tekabül etmektedir. İdari Şartname’nin ilgili düzenlemesi gereğince pilot ortağın karşılaması gereken 197.696.000 TL asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı ve bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. düzenlenen iş denetleme belgesinin sözleşmesinde yer alan yabancı para birimine uygun olarak yeniden düzenlenmesi için belgeyi düzenleyen idareye bildirimde bulunulması gerekmektedir.

iş yönetme belgesine ilişkin olarak, işin ilk sözleşme bedelinin tamamlandığı tarih, işin gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin %80’ine ulaştığı tarih ve ilgilinin iş yönetme belgesine konu iş kapsamında görev bitim tarihleri arasında en geç olanının işin gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin %80’ine ulaştığı tarihin referans alınarak değerlendirmenin yapılması gerektiği, bahsi geçen tarihin de ihale ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içerisinde yer almadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin bir anonim şirket olması ve anonim şirketlerde Ticaret Sicili Gazetesi’nde belirtilen ortaklık yapısının son durumu gösterip göstermediği ancak o tüzel kişiliğe ait pay defteri ile kesin olarak belirlenebileceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten Ticaret Sicil Gazetesi’nin son durumu yansıtmadığı yönündeki iddiasının çözüme kavuşturulması için, anılan istekliden Kurum yazısı ile ihale tarihi esas alınarak, ortaklarının belirtildiği karar defterinin ilgili sayfaları ile ortaklara ait pay defterinin ilgili sayfalarının SMMM veya YMM tarafından onaylı örnekleri istenilmiş olup, söz konusu istekliye ait istenilen belgelerin ilgili meslek mensubu tarafından onaylı örneklerinin Kurum kayıtlarına alındığı görülmüştür. Anılan belgelerin incelenmesi neticesinde, şirket ortakları olduğu anlaşılmıştır.

ihaleye başvuru tarihinde geçici kabulü yapılmış işe ilişkin iş denetleme durumunun hukuken var olduğu; ancak idarece hatalı düzenlenen belgenin iptal edilip yenisinin de geç düzenlenmesi nedeniyle istekli tarafından ihale tarihinden önce talep edildiği halde elde edilememesi nedeniyle elindeki mevcut belge ile ihaleye başvurulduğu; idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarece yapılan inceleme ile hesap hataları düzeltilen yeni belgenin elde edildiği, yeni belgede de aranılan tutarın sağlandığı anlaşılmıştır.

iş deneyim belgesinde hisse tutarının %50 olduğu, hissesine karşılık gelen iş deneyim tutarının ise 4.427.055,11 TL olduğu anlaşılmıştır. İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde yapılan düzenleme çerçevesinde istekli tarafından teklif edilen bedelin % 70’inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından sunulması gereken asgari iş deneyim tutarının (9.107.000,00×0,70) 6.374.900,00 TL olması gerektiği, sunulan iş deneyim belgesinin tutarının ise 4.427.055,11 TL olduğu, dolayısıyla iddiaya konu belgenin istenilen asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı anlaşılmıştır.Diğer taraftan itirazen şikâyet başvurusunda yer alan Mahkeme Kararında işin yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme olduğuna karar verildiğine ilişkin iddiasına yönelik olarak, başvuru ekinde yer alan kararın anılan sözleşmeye esas olarak iş deneyim belgesi düzenlenip düzenlenemeyeceği hususuna ilişkin olduğu, kaldı ki mahkeme kararında da “…bakılan uyuşmazlıkta; davacı şirketlerin, kat karşılığı yapım işini üstlendiği,…” ifadelerine yer verildiği, mahkemece söz konusu sözleşmenin kat karşılığı inşaat sözleşmesi olarak nitelendirildiği anlaşılmıştır.

iş denetleme belgesini sunduğu, söz konusu belgede “Noter tarafından aslının aynı olduğu işlemine ilişkin “İş bu suret Aslının Aynısıdır Onaylarım. Harç ve değerli kâğıt bedeli makbuz karşılığında alınmıştır.” ibaresinin yer aldığı,isminin ve Noterlik mührünün bulunduğu, ancak örnek üzerinde görevlinin imzasının bulunmadığı görülmüştür.Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, kamu ihale mevzuatında idarelerin ihalelerde belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isteyebileceğinin belirtildiği, Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin ilgili maddesi gereği Noter tarafından düzenlenen bir belgenin örnek kabul edilebilmesi için gerekli asli unsurların aslının aynı olduğuna dair bir şerh, Noterlik mührü ve işlemi gerçekleştiren görevlinin imzası olduğu, incelenen ihalede başvuru sahibi İş Ortaklığının teklifleri kapsamında özel ortağının sunduğu gerçek kişiye ait iş denetleme belgesinin Noterde “aslı gibidir” yapılmasına ilişkin işlemde aslının aynı olduğuna dair şerh ve Noterlik mührünün bulunduğu ancak söz konusu işlemin asli unsurları arasında yer alan işlemi gerçekleştiren görevlinin imzasının bulunmadığı, bu haliyle belgenin “aslı gibidir” mahiyeti taşımayacağı ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesine uygun olmadığı, söz konusu hususun belgenin taşıması gereken asli unsurları arasında yer aldığından bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

ihaleye 965.000,00 TL teklif verdiği, buna göre teklifiyle birlikte en az 28.950,00 TL tutarında geçici teminat sunması gerektiği, söz konusu isteklinin teklif zarfı içerisinde banka Şubesi’nce düzenlenmiş 35.000,00 TL tutarında para yatırma makbuzunun bulunduğu, ilgili makbuz üzerinde geçici teminat bedeli, para yatırılan hesap bilgilerinin yer aldığı, tutarın yatırıldığı hesabın, İdari Şartname’nin “Geçici teminatın teslim yeri” başlıklı 28’inci maddesinde belirtilen hesap numarası ile aynı olduğu anlaşılmıştır.Yapılan incelemede, teklif dosyasında sunulan ortaklık teyit belgesinden şirket ortaklarından olduğu, imza sirkülerinden ise söz konusu kişinin şirketi temsil ve ilzama yetkili müdür olduğunun anlaşıldığı, ancak geçici teminat tutarının idarenin hesabına yatırıldığını gösteren belge üzerinde gerçek kişi adının yer aldığı, tüzel kişilik olarak Harbi Şti.nin ticaret unvanının belirtilmemiş olduğu, dolayısı ile geçici teminatın tüzel kişi adına yatırılmış olması gerekirken gerçek kişi olarak yatırılmış olduğu anlaşıldığından idarece anılan isteklinin ihale dışı bırakılması yönünde tesis edilen idari işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı, bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.