aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifinde periyodik bakım giderleri ve lastik giderlerinin fiyat teklifine dahil olduklarının belirtildiği, aktarılan mevzuat hükümlerine göre üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılabilmesine imkan tanındığı, ancak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde söz konusu fiyat teklifinin maliyet bileşenlerine ayrılması gerektiği yönünde düzenleme bulunmadığı

aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bahse konu ihalede kullanılacak araçlara dair trafik ve kasko poliçelerinin sunulduğu görülmekle birlikte söz konusu poliçelerin başlangıç ve bitiş tarihleri itibariyle ihale konusu işin süresi olan tarihlerin belirli bir kısmını kapsadığı ve bu şekilde ihale başlangıcında yeterlilik kriterlerine haiz olduğu ve ayrıca sunulan araç takip sistemi için alınan fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelendiği göz önüne alındığında davacı şirket tarafından yukarıda belirtilen iş kalemlerine yönelik olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olduğu anlaşıldığından 4734 sayılı Kanunu 54.maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince davacı şirketin teklifinin reddedilmek suretiyle düzeltici işlem belirlenmesine dair Kamu İhale Kurulunun kararında hukuka uyarlık bulunmamıştır.” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

aşırı düşük teklif açıklamasının, 4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliğinde belirlenen usul ve esaslara uygun olduğu anlaşıldığından, davalı idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yeterli olmadığı gerekçesiyle davacı şirketin teklifi reddedilmek suretiyle bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin dava konusu düzeltici işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan, dava konusu düzeltici işlem neticesinde başka bir istekli şirket üzerinde bırakılan ihaleye devam edilmesinin, telafisi güç ve imkânsız zararlar doğurabileceği açıktır gerekçelerine yer vermek suretiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş olup anılan Mahkeme kararı üzerine Kurul tarafından alınan Kurul kararının iptaline,

Mahkeme karar ile davanın reddine karar verilmiştir. Anılan mahkeme kararı üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda,  Danıştay kararında Dosyadaki bilgi ve belgelerden, İhaleyi yapan idare tarafından, ihale dokümanında belirtilmiş olmasına rağmen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında önemli teklif bileşenlerinin belirtilmediği ve aşırı düşük teklif sorgulamasının aktarılan mevzuat düzenlemelerine uygun olarak yapılmadığı anlaşıldığından, idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.Bu durumda, uyuşmazlık konusu ihaleyi yapan idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği dikkate alındığında, itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır gerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına, bahse konu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Mahkemenin ısrar kararına karşı Kurum tarafından temyiz yoluna gidilmiş, Danıştay kararı ile Dosyanın incelenmesinden olayda davacı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yol giderine ilişkin olarak resmi tarife kullanılmış olmasına karşın, resmi tarifede yer alan fiyattan daha düşük bir fiyatın teklif edilmiş olması nedeniyle aşırı düşük açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Öte yandan, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında…ifadelerine yer verilerek işlem hukuka aykırı bulunmuş ise de, her şeyden önce, ihale komisyonlarının, kaynakların verimli kullanılması, yeterli rekabetin oluşmaması gibi sebeplerle kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesi yolunda da karar alabileceği hususu dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ihalede davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması halinde kamu zararına sebep olunacağı yolundaki değerlendirmenin kabul edilmesi mümkün değildir.” gerekçesiyle temyiz isteminin kabulüne, Mahkemenin ısrar kararının bozulmasına karar verilmiştir.

aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yol giderine ilişkin olarak resmi tarife kullanılmış olmasına karşın, resmi tarifede yer alan fiyattan daha düşük bir fiyatın teklif edilmiş olması nedeniyle aşırı düşük açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Öte yandan, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında… ifadelerine yer verilerek işlem hukuka aykırı bulunmuş ise de, her şeyden önce, ihale komisyonlarının, kaynakların verimli kullanılması, yeterli rekabetin oluşmaması gibi sebeplerle kamu yararı göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesi yolunda da karar alabileceği hususu dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu ihalede davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması halinde kamu zararına sebep olunacağı yolundaki değerlendirmenin kabul edilmesi mümkün değildir.” gerekçesiyle temyiz isteminin kabulüne, Mahkemenin ısrar kararının bozulmasına karar verilmiştir.

ihaleye verilen geçerli tekliflerden davacı hariç geriye kalanların tümünün aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kaldığı halde sadece en düşük teklifi veren istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1. maddesinde yer alan açıklama uyarınca teklifi aşırı düşük teklif olduğu tespit edilen isteklilerden tekliflerine yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Dava dosyasındaki tüm bilgi ve belgeler ile davacının iddiaları ve davalı idarenin savunması birlikte değerlendirildiğinde, davacının itirazen şikayet başvurusu üzerine yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri gereğince düzeltici işlem tesis edilmesi gerekirken, itirazen şikâyet başvurusunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” şeklindeki gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

aşırı düşük teklif savunması uygun bulunan firmaların şartnamede 17+1 kişilik minibüs olarak belirtilen ancak Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre şartnamede istenilen 17+1 kişilik aracın, taşıdığı yolcu sayısı itibariyle otobüs olarak nitelendirildiği ve aracın motorlu taşıtlar vergisi ve fenni muayene giderinin otobüs olarak değil minibüs olarak hesaplandığı iddiaları yönünden Kurul kararında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.Bu durumda, dava konusu Kurul kararında; davacının iddiaları yönünden hukuka aykırılık,yönünden ise herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamıştır.   

Yemek aşırı düşük savunma,yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek- H.4), toplam ana çığ girdi maliyeti, işçilik maliyeti ve yardımcı giderler oranının belirtildiği, anılan formda ana çiğ girdilerinin gösterilmesi gereken kısımda ihale dokümanında yer alan 2 haftalık örnek menüde bulunan yemeklerin maliyet analizlerinin yapıldığı ve 2 haftalık örnek menü ortalama ana çiğ girdi maliyetinin, hizmetten yararlanacak kişi sayısı ve ihale konusu işin süresiyle çarpılarak enflasyon artışı tutarı da eklenmek suretiyle ana çiğ girdi maliyetinin belirlendiği, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan açıklamalarından ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdilerin anlaşılması gerektiği ve bu temel girdilerin ihale konusu iş boyunca toplam kullanım miktarı ile söz konusu girdilerin birim maliyeti dikkate alınmak suretiyle Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde belirtilmesi ile istenilen ana çiğ girdi maliyetine ulaşılabilmesinin mümkün olacağı, anılan istekliler tarafından örnek yemek menüsündeki yemeklerde yer alan ana çiğ girdiler ve bu girdilerin iş boyunca toplam kullanım miktarlarının malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde belirlenmediği, bu nedenle de sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek- H.4) yer alan ana çiğ girdi maliyeti ile işçilik maliyetinin toplamının toplam teklif tutarına oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olup olmadığının da kesin olarak tespit edilemediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının yukarıda anılan tebliğde bulunan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli (Ek- H.4) kısmında yer verilen örnek forma ve bu formda yer alan açıklamalara uygun olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Danıştay kararında  aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler  tarafından açıklamalar kapsamında Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin (Ek-H.4) sunulduğu, sunulan cetvelde ana çiğ girdi maliyeti, işçilik maliyeti ve yardımcı giderler oranının belirtildiği, sunulan cetvelin ekinde ana çiğ girdilerinin adlarına, her bir girdinin miktar, birim fiyat, tutar ve açıklama yöntemine yer verildiği görülmektedir.Bu itibarla Kamu İhale Kurulu kararında hukuka aykırılık, bu kararın iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesiyle  Mahkeme kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

İdari Şartname’nin ihale konusu işin miktarının ve türünün belirtildiği 2. maddesinde ara öğüne ve miktarına yer verilmediği, yine Teknik Şartname’nin işin tanımının yapıldığı ve tüm öğün miktarlarının gösterildiğinin belirtildiği 4. maddesinde de ara öğün ifadesine yer verilmediği gibi ara öğün miktarının da belirtilmediği, ihale dokümanında ara öğün miktarının açıkça belirtilmemiş olmasının tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulmasına engel oluşturacağı, anılan Şartname’nin 14.2. maddesinde ara öğünün günde kaç defa ve hangi saatlerde verileceğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ise de; bu düzenlemelerin ara öğün miktarına ilişkin belirsizliği ortadan kaldırmadığı, ayrıca idarece iddia edildiğinin aksine Teknik Şartname’nin 22 ve 23. maddelerinde ara öğün örneklerine yer verilmediği, sadece 23. maddede ara öğünde verilecek yiyecek listesine yer verildiği, yine Teknik Şartname’nin 14.2.(c) maddesinde “Verilecek her (3) Ara Öğün (Ara Kahvaltı) (l)Normal Kahvaltı öğünü olarak değerlendirilip fiyatlandırılacaktır. Normal Kahvaltı miktarının %20’si ara öğünden gelmektedir.” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, ancak 3 ara öğünün 1 normal kahvaltıya eşit olduğu hususunun varsayıma dayandığı, bu durumun istekliler tarafından ara öğüne ilişkin gerçekçi maliyet hesabı yapılmasına engel teşkil ettiği, “Normal Kahvaltı miktarının %20’si ara öğünden gelmektedir.” şeklindeki ifadenin ise anlaşılabilir olmadığı ve belirsizlik içerdiği, yukarıda da belirtildiği üzere ara öğün miktarının ihale dokümanında açık ve net olarak belirtilmesi gerektiği, bununla birlikte birim fiyat teklif cetvelinde ara öğün için ayrı satır açılmadığı, bu durumun da tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulmasına engel oluşturacağı anlaşılmaktadır.Bu durumda; ara öğüne ilişkin olarak ihale dokümanında yer alan söz konusu düzenlemelerin, isteklilerin teklif fiyatını oluşturmalarını engelleyecek şekilde eksiklik ve belirsizlik taşıdığı anlaşıldığından, davacının bu iddiasının reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır…” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

ihaleye ilişkin olarak, İdari Şartnamenin yukarıda anılan bölümünde, bitümlü malzemenin taşınmasına ilişkin Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre taşımacılığın yapılacağı belirtilerek söz konusu Yönetmeliğe atıf yapıldığı, atıf yapılan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmeliğin yukarıda anılan hükümleriyle ise taraf olduğumuz Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR)’na atıf yapıldığı, bahsi geçen ADR anlaşmasında ise tehlikeli madde olan bitüm maddesinin taşımacılığının Kısım 3, Bölüm 3.2 Tablo A’da tavsiye edilen en az LGAV tank koduna sahip ve yine en az AT tipi ADR Uygunluk Belgesine sahip tanker ile yapılacağının düzenlendiği, buna karşılık ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasında belirtildiği üzere taşımacılığın yapılacağı araçların yarı römorklu çekiciler olarak belirlendiği görüldüğünden bu anlamda bitümlü malzeme taşınması işinin Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde ve ADR hükümlerine uygun araçla yapılmadığı açık olup dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

iş kalemleri için sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik iddialara ilişkin olarak esas incelemesine geçilmiş ise de, bu iş kalemlerine ilişkin olarak davacı tarafından verilen itirazen şikayet dilekçesinde yer alan “Fiyat teklifi alınan mal ve hizmetler ile ilgili olarak meslek mensuplarınca EK-0.5 ve EK-0.6 tutanakları hazırlanmadığı, hazırlanan tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan EK-0.5 ve EK-0.6 numaralı standart formlara uygun olmadığı, fiyat tekliflerinin teklife konu mal veya hizmetin ticareti ile iştigal eden kişilerden alınmadığı, birim fiyat teklif cetvelinin… Maddelerinde yer alan cihazlara ilişkin kiralama teklifi alınan firmaların faaliyet alanında bu cihazların kiralama işlerinin yer almadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında birim fiyat teklif cetvelinin …satırında yer alan ve açıklanması istenilen cihazlara ilişkin olarak isteklinin sunduğu katalog ve broşürler incelendiğinde özelliklerinin uyuşmadığı, şartnamede istenilen özelliklere havi cihazlar ile açıklama yapılmadığı, Kontrol Kimyanın aşırı düşük teklif açıklamalarında, araçların ve cihazların teknik özellikleri ve saatlik yakıt veya km bilgilerinin yer aldığı araç ve cihaz broşürlerinin kullanıldığı, kullanılan broşürlerin tüm sayfalarının cihaz veya araç üreticisi veya yetkili satıcısı tarafından imzalı ve kaşeli olması gerektiği halde söz konusu belgelerin imzasız ve kaşesiz olarak sunulduğu” şeklindeki iddialara ilişkin olarak davaya konu Kamu İhale Kurulu kararında bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

aşırı düşük teklif açıklamasında fiyat teklifi ile açıkladığı gıda maddelerinin (hazır baklava, fanta, yedigün, gravyer peynir, hazır kutu pasta, hazır meyve suyu, hazır yaş pasta, paket bitkisel çaylar, paket reçel, paket süzme bal, pepsi ve coca cola) herhangi bir yemeğin pişirilmesinde ana çiğ girdi olarak kullanılamayacağı ve ana çiğ girdiler dışındaki unsurlar için açıklama sunulmasına gerek olmadığı, bu nedenle davacı şirket tarafından sunulan söz konusu girdilerin tevsikine ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olmadığı, ayrıca davacı tarafından sunulan örnek yemek menülerinde belirtilen gramajların teknik şartname eki gıda rasyonuna uygun olduğu anlaşıldığından, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

sunulan tekliflere dayanak olan proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının birbirleriyle uyumlu olup olmadığı ve şekli olarak gerekli imza ve onayı taşıyıp taşımadığının aranan kriterler arasında sayıldığı; giyim giderine ilişkin teklif bedelinin ticari hayatın olağan akışına uygunluğunun anılan kriterler arasında sayılmadığı; bu durumun tespiti hâlinde ise isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği, ancak, proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceğinin belirtildiği açıktır. istekli tarafından sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin Tebliğ uyarınca gerekli şeklî unsurları taşıdığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesiyle anılan Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.