kayıt tarihi by

ihale anlamı

İhale anlam olarak; iş, mal vb.ni birçok istekli arasından en uygun şartlarla kabul edene verme, eksiltme veya artırma şeklinde tanımlanmaktadır. İhale kelimesi dilimizde bazı kaynaklarda müzayede olarak da kullanılmaktadır. Bir ihalede taraflar İhaleyi Düzenleyen (Auctioneer) ve Teklif Verenlerden (Bidders) oluşur. Her teklif verenin ihale konusu olan ürün için biçmiş olduğu değer onun stratejisini belirlemektedir.

İhalelerin tarihi antik döneme kadar uzanmaktadır. Özellikle kölelerin satışı için yapılan ihaleler antik dönemde oldukça yaygındır. Antik Yunan’da maden imtiyazları ile ilgili ihaleler yapıldığı, Antik Roma’da ise Pretorian muhafızlarının bir dönem ele geçirdikleri imparatorluk makamını  dahi ihaleyle satışa çıkardıkları bilinmektedir. İhalelerin şu anki haliyle bilinen analizi ancak son yıllarda ortaya çıkmıştır.

Günümüzde ihaleler ile ilgili çok sayıda bilimsel çalışma yapılmaktadır. İhalelerde teklif verme stratejileri konusunda ilk çalışma ise Friedman tarafından literatüre kazandırılmıştır.

Friedman katılımcıların fayda düzeylerini artırmaları için belirli bir olasılık dağılımına dayalı olarak rakiplerin tekliflerini tahmin edebilecekleri bir yöntem geliştirmiştir. Bu tarihten sonra konu ile ilgili en önemli katkı ise Vickrey tarafından 1961’de yazmış olduğu makalesinde ihalelere oyun teorik bir bakış açısı getirerek yapılmıştır.

Vickrey’in çalışmasına göre ihale ortamında tüm alıcı ve satıcılar birer oyuncu olarak beklenen gelirlerini veya daha genel bir ifadeyle beklenen faydalarını maksimize etmeyi amaçlamaktadırlar.

ihale yönteminin kullanıldığı alanlar

İhalelerin en etkin kullanıldığı alanların başında niteliği açısından standart olmayan ürün ve hizmetler gelmektedir. Standart olmayan ile belirtilmek istenen sınırlı miktarda arza sahip olan ürünler, bozulabilme riskine karşı hızla satılması gereken ürünler, ikinci el değerine sahip ve benzeri yapıdaki ürünlerdir.

Bu tarz ürünlerin değerlerinin tespiti bazen çok güç olmaktadır. Bu gibi ürünlerin fiyatını alıcı ve satıcıyı aynı ortamda bir araya getirerek oluşturabilmesi ihale yöntemini uygulanabilirliği en kolay piyasa mekanizması haline getirmiştir. Bununla birlikte, ihaleler takip edilmesi kolay, şeffaf ve sıklıkla kullanılan bir piyasa değerleme yöntemi olarak da karşımıza çıkmaktadır.

Klemperer’e göre bir ihalede olması gereken en önemli iki özellik işbirliğine karşı dayanaklı olması ve potansiyel katılımcılar için ilgi çekici olmasıdır.

İhaleye konu olan ürünün değişim işlemi alıcı ve satıcılar arasında fiyat rekabetine dayalı olarak yapılmaktadır. Bu yönüyle ihaleler önemli bir fiyatlama modelidir. Ürünün fiyatı ihalenin gerçekleştiği andaki arz ve talebe göre oluşmaktadır. İhaleyi düzenleyen açısından istenilen sonuç, teklif verenler arasında ürüne biçilmiş olan en yüksek değere veya satınalma ihalelerinde en düşük maliyete yaklaşılmasıdır. Ancak ihaleyi düzenleyenin söz konusu değer hakkında önceden bilgisi varsa ihale mekanizmasına gerek kalmayabilir.

Bu gibi durumlarda alıcı ve satıcı ihale ortamı dışında sadece müzakere etmek için bir araya gelirler. Örneğin satınalma ihalelerinde ürünün en düşük üretim maliyeti ihaleyi düzenleyen tarafından biliniyorsa, satıcıya maliyetinin biraz üstünde bir fiyat teklif edilerek satınalma işlemi gerçekleştirilmek istenecektir. İhalede oluşan sonuçların değerlendirilmesi Pareto Etkinliği (Pareto Effıciency) ve Nash Dengesi (Nash Equilibrium) göz önünde bulundurularak yapılmaktadır.

ihalenin ortaya çıkma şekli

ihalenin ortaya çıkma şeklini belirleyen kuralların bir işlevi olup, teklif sahiplerinin teklif verme durumu, kazananın nasıl belirlendiği ve ne kadar ödemesi gerektiği ile ilgilidir. Bu kurallar, satıcının elde ettiği geliri ve ihaledeki ardışık örneklerinde ne oranda değişmesi gerektiğini de etkileyebilir.

Bir ihale, sosyal refahı (social welfare) en üst düzeye çıkarmak açısından, ihale konusu ürünü en çok değer veren teklif sahibine tahsis ettiği takdirde, ekonomik olarak etkilidir. Bu yüzden ihalenin doğru tasarlanması çok önemlidir. Çoğu durumda etkili ve verimli bir şekilde uygulanabilecek tek bir ihale mekanizması yoktur.

İhale konusu ürünün niteliği, katılımcı sayısı, ihaleyi düzenleyenin sahip olduğu özellikler, (kamu kurumu veya özel kurum) gibi çok sayıda değişken doğru analiz edilmeli ve ihale için en uygun tasarım yapılmalıdır.

ihale mekanizmaları

Günümüzde ihale mekanizmalarının kullanıldığı çok sayıda uygulama alanı vardır.

Bunlar arasında;

  • İnternet üzerinden yapılan alışverişler,
  • Kamu kurumlarının alımları için düzenlenen satınalma ihaleleri,
  • Japonya’da balık satışı,
  • Hollanda’da çiçek satışı,
  • Gayrimenkul satışı,
  • Taahhüt ile yapılan işler (İnşaat işleri),
  • Lisans hakkına sahip ürünlerin satışı,
  • Tarihi eser niteliği taşıyan ürünlerin ve antika değerine sahip ürünlerin satışı,
  • İşlenmiş kıymetli madenlerin satışı,
  • Özel el işçiliği gerektiren ürünlerin satışında,oldukça yoğun şekilde kullanılmaktadır.

İhale  yönteminin avantajları

McMillan    ve   Cramton   yapmış    oldukları    çalışmalarda   ihale   yönteminin avantajlarını şu şekilde sıralamışlardır;

  1. İhalelerde rekabetin yüksek seviyede olması ihaleyi düzenleyen için yüksek getiri imkânı sağlamaktadır.
  2. Kaynaklar etkin olarak kullanılabilmektedir.
  3. Doğru şekilde hazırlanmış ihale kuralları ile tekellerin önlenmesi ve küçük firmaların desteklenmesi sağlanabilir. Bunun sonucu olarak sadece belirli bir ihale için kurulacak yeni firmalara da katılım imkânı sunulabilir.
  4. Pazarlık, müzakere ve liste fiyatı gibi yöntemlerle karşılaştırıldığında daha adil ve şeffaftır.

ihale kavramı Sınırlı kaynakların kullanımında piyasa mekanizmalarından biri olan ihaleleri diğer mekanizmalardan ayıran en büyük özellik fiyat oluşumun sürecinin açık ve belirgin olmasıdır. Özellikle şeffaflık ilkesini ön plana çıkardıkları için satınalma ihaleleri kamu kurumlarının sıklıkla kullandığı bir yöntemdir.

ihale kavramı

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz